Đau mắt đỏ: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa và xử trí chính xác để tránh lây lan

Đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) là tình trạng viêm lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng mắt và mặt trong mí mắt. Bệnh thường do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng gây ra. Trong đa số trường hợp, đau mắt đỏ khởi phát nhanh ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại chỉ sau 1–2 ngày.

Đây là bệnh dễ mắc – dễ lây – dễ tái phát, chưa có vắc xin phòng ngừa và không có thuốc đặc hiệu cho nguyên nhân do virus. Tuy không gây tổn thương mắt vĩnh viễn nếu chăm sóc đúng cách, nhưng bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, học tập và năng suất lao động.

---

Nguyên nhân gây đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:

1. Virus

Nguyên nhân phổ biến nhất là Adenovirus – loại virus dễ gây thành dịch, lây lan nhanh trong cộng đồng.

2. Vi khuẩn

Một số chủng vi khuẩn như tụ cầu, phế cầu, liên cầu cũng có thể gây bệnh, thường tạo nhiều ghèn, sưng nề và dễ bội nhiễm nếu không xử trí kịp thời.

3. Dị ứng và yếu tố môi trường

Khói bụi, ô nhiễm, nguồn nước bẩn, sử dụng chung khăn – gối – chậu rửa mặt làm tăng nguy cơ khởi phát và lây lan bệnh.

Đau mắt đỏ thường gặp vào mùa hè – cuối thu, thời điểm thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa nhiều, độ ẩm cao – môi trường thuận lợi cho virus phát triển.

---

Triệu chứng đau mắt đỏ

Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Mắt đỏ, lòng trắng mắt xung huyết

• Nhiều ghèn/dử, buổi sáng mắt khó mở do dính chặt

• Cảm giác cộm như có cát, kích ứng, chảy nước mắt liên tục

• Sưng mí mắt, đau nhức, khó chịu

• Có thể kèm sốt nhẹ, đau họng, nổi hạch sau tai (thường gặp trong nhiễm virus)

• Một số ca xuất hiện giả mạc khiến thời gian hồi phục kéo dài

• Thị lực thường không giảm đáng kể, trừ khi bệnh nặng hoặc có biến chứng

---

Đau mắt đỏ lây lan như thế nào?

Đau mắt đỏ có mức độ lây lan cao, chủ yếu qua:

• Dịch tiết từ mắt người bệnh: nước mắt, ghèn

• Dùng chung khăn mặt, gối, chậu rửa, thuốc nhỏ mắt

• Chạm tay vào đồ vật nhiễm mầm bệnh như tay nắm cửa, điện thoại, bàn phím

• Nguồn nước ô nhiễm: ao hồ, bể bơi

• Thói quen đưa tay lên mắt, dụi mắt

• Nơi đông người: trường học, công sở, bệnh viện, phương tiện công cộng

---

Cách phòng ngừa đau mắt đỏ (theo khuyến cáo của Bộ Y tế)

Khi chưa có dịch

• Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch thường xuyên

• Dùng riêng khăn – gối – đồ dùng cá nhân

• Giặt và phơi khăn ngoài nắng mỗi ngày

• Tránh dụi mắt hoặc chạm tay bẩn lên mặt

Khi dịch đang lưu hành

• Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn

• Rửa mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% 2–3 lần/ngày

• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt

• Hạn chế đến nơi đông người, không đi bơi

• Tránh tiếp xúc trực tiếp với người bệnh

---

Xử trí đúng cách khi nghi bị đau mắt đỏ

Nếu xuất hiện triệu chứng:

• Lau ghèn bằng khăn giấy hoặc bông sạch và bỏ ngay sau khi dùng

• Không tra thuốc từ mắt bệnh sang mắt lành

• Rửa tay trước và sau khi vệ sinh mắt

• Đeo kính khi ra ngoài để tránh khói bụi

• Trẻ em mắc bệnh nên tạm nghỉ học để hạn chế lây nhiễm

• Không tự ý dùng thuốc của người khác

• Không đắp lá hoặc áp dụng mẹo dân gian lên mắt

Người bệnh cần đến cơ sở y tế khi mắt sưng đau nhiều, ghèn kéo dài, xuất hiện giả mạc hoặc giảm thị lực.

---

Kết luận

Đau mắt đỏ là bệnh thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa bằng những thói quen vệ sinh đơn giản. Chủ động chăm sóc mắt đúng cách giúp hạn chế lây lan, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.